Blog


“Het is erg vervelend om klein te zijn”

Dat zou je toch niet denken. De kindertijd wordt door ons volwassenen meestal geïdealiseerd: de mooiste tijd in je leven. Geniet er maar van nu het nog kan! In die tijd heb je nog geen zorgen, kun je heerlijk spelen en hoef je nog niet te werken. En dan ben je nog zo heerlijk naïef, je kunt nog gewoon in Sinterklaas geloven en het maakt helemaal niks uit welke kleur Zwarte Piet heeft. Maar zouden kinderen die tijd ook zo beleven?

“Wij hebben kinderen in het mooie uniform van kinderlijkheid gestoken en we geloven dat ze van ons houden, ons respecteren en vertrouwen, dat ze onschuldig, goedgelovig en ons dankbaar zijn”, schrijft Korczak.

Het is helemaal niet leuk om klein te zijn. Je bent rechteloos, ze zien je nog niet staan, ze houden nauwelijks rekening met je. Jouw stem doet er nog niet toe. Korczak schrijft:

“Het is erg vervelend om klein te zijn. Respect en bewondering oogst alleen wat groot is en meer plaats in neemt.”

“… wat is het toch onhandig om klein te zijn. Je moet steeds met je hoofd omhoog. Alles speelt zich daar ergens hoog boven jou af. Je voelt je als het ware minder belangrijk, vernederd, een beetje zwak en verloren.”

Waarom zouden kinderen eigenlijk vaker huilen dan volwassenen? Kinderen lijden meer, zij maken alles voor het eerst mee en dan heeft dat veel meer impact. En dan zeggen ze ook nog dat je je niet zo moet aanstellen, jongens huilen immers niet!

“Maar alle tranen zijn zout. Wie dat begrijpt kan kinderen opvoeden.”

Zo houdt Korczak voortdurend een pleidooi om respect te hebben voor kinderen, respect voor wat klein is. Het is geen goedwillende liefdadigheid van ons als we dat doen. Het is onze plicht, want het is een recht van ieder kind om met respect behandeld te worden.

Als we nou de wereld willen verbeteren, laten we daar dan maar beginnen. Kinderen die gerespecteerd worden, leren op hun beurt anderen te respecteren. Dat biedt wellicht toekomst-perspectief.

Hoe zou het toch komen dat het in de wereld van volwassenen vaak niet lukt om onze naasten lief te hebben, om de ander te respecteren? Komt dat omdat wij er nog steeds niet in geslaagd zijn om de kinderen van deze wereld te geven waar zij recht op hebben: liefde en respect!?

Dat blijkt namelijk heel lastig te zijn:

 “Jullie beweren: ‘Met kinderen omgaan is vermoeiend.’ Gelijk hebben jullie. Jullie zeggen: ‘Want we moeten een treetje lager om hen te begrijpen, bukken om hun ideeën te vatten.’ Een treetje lager, neerbuigen, bukken, je kleiner maken? Jullie vergissen je. Dàt is niet wat ons dwars zit, maar dat we ons moeten uitrekken om bij hun gevoelens te komen. Je uitrekken, omhoog komen, op je tenen gaan staan, reikhalzen… om niet te kwetsen!”

Laten we ons nou maar eens uitrekken om dat kleine te bewonderen en kinderen met respect te behandelen. Dan kunnen zij dat als ervaringsdeskundigen weer doen en doorgeven als zij zelf volwassen zijn.

december 2018

Werkt dat nou?

 

In Nederland vragen collega’s en kennissen mij wel eens: “Hé Arie, werkt dat nou, wat jullie daar in Uganda doen?” Soms begin ik dan wat weifelend te vertellen over wat we doen, hoe we het doen en deel ik mijn twijfels. Ben ik in een pessimistische bui, dan zeg ik dat vele jaren workshops over time-management niks helpen, ‘ze’ komen toch altijd te laat….

Ik leer er zelf echt heel veel van; of zij er ook wat van opsteken weet ik niet. Maar ja, als je niks zaait, dan komt er ook nooit iets op. En je kent toch die gelijkenis van de zaaier? Hij strooide met zaad en een deel van het zaad kwam langs de kant van de weg; de vogels kwamen en pikten het op; een ander deel kwam op de rotsige bodem, en dat kwam ook niet op; weer een ander deel kwam op een dun laagje aarde, het ontkiemde, maar de wortels kwamen niet diep genoeg, de zon kwam op en binnen de kortst mogelijke tijd verschroeiden alle plantjes. Maar: er viel ook een deel van het zaad in vruchtbare aarde, de boer zorgde er goed voor, gaf het regelmatig water en het droeg honderdvoudig vrucht!

Kijk, daar doe ik het nou voor.

 

De reis naar Lira in Uganda die ik dit jaar in juli maakte voor Edukans met werelddocenten en pabo-studenten kan voor mij niet meer stuk. Ja, ik was ook op een school waarvan ik dacht: Nou, ik ben benieuwd, misschien is dit wel het zaad dat binnen de kortst mogelijke tijd verschroeid zal zijn…

Maar ik was ook op Loro Army Primary School, een school waar ik vorig jaar om deze tijd ook was. Toen was ik behoorlijk geschrokken en niet bepaald optimistisch; het was op z’n zachtst gezegd een beetje een puinhoop daar. De school zat toen al maanden zonder headteacher, maar er was net een nieuwe benoemd. Zij was er net drie weken toen wij er ons werelddocent-programma kwamen uitvoeren. Het zag er allemaal onverzorgd uit, je struikelde over de rotzooi in het kamertje en de library lag vol met gescheurde en halfvergane boeken. Sommige leraren deden goed hun best, maar het gros dacht: het zal mijn tijd wel duren, voor zover men in Uganda over tijd nadenkt.

Nu was ik er weer: Mildren, de headteacher ontving ons in haar keurig opgeruimde kamer, een geordend bureau, bakjes met papier (to do, priority etc.). Aan de muur hing een complete begroting, helemaal uitgewerkt: iedere ouder mocht zien waar het geld aan uitgegeven werd! Mildren vertelde over de activiteiten die ze in het afgelopen jaar had ondernomen (n.a.v. de planning die we vorig jaar samen maakten), ze troonde ons trots mee naar de library, keurig geordend, met afgeschermde werkplekken, enkele kinderen uit P6 waren verantwoordelijk voor de uitleen van boeken, zij runden de hele organisatie.

Daarna gingen we naar de opslagruimte: alles keurig geordend. Dit was nog maar net gebeurd. Na onze oefening vorige week met de Garagestore had zij een aantal kinderen inschakeld en ouders en leerkrachten: in twee dagen tijd was alles eerst uit die ruimte gehaald, de kinderen hadden een plan gemaakt, gesorteerd wat nog bruikbaar was en wat weg kon, alles uitgezocht en vervolgens geordend terug gezet in het lokaal. Het mooiste was dat de schoolleider zei: “Ja, want onder de kinderen zitten ook echte “thinkers and deciders”. Dit n.a.v. de theorie van Kolbe die we de week daarvoor hadden uitgewerkt voor de teams.

Dit was Korczak ten voeten uit, je weet wel die Joods-poolse pedagoog, de grondlegger  van “kinderparticipatie”: ook hij nam kinderen volledig serieus en liet hen op allerlei manieren meewerken en meebeslissen in het weeshuis en de school waar hij directeur van was. Ze noemden dat destijds zelfs: De Republiek der Kinderen. En Mildren had dat ook begrepen zonder dat zij ooit van Korczak heeft gehoord.

 

Toen we in enkele klassen kwamen met onze Quick Scan Active Learning, konden we dat papier al snel wegleggen. Ik hing aan de lippen van Lilly, een geweldige leerkracht die een klas van meer dan 70 kinderen op alle mogelijke manieren actief wist te krijgen. Een leerkracht in P1 deed een rollenspel met kinderen waarin een vergadering werd nagespeeld: een ventje van 8 speelde chairman of the SMC (het schoolbestuur), een ander was chairman of the PTA  (de ouderraad) en zij hielden een toespraak tot de ouders (de rest van de klas)…. Ik kreeg aan alle kanten kippevel…

Moeten wij hen nog iets leren over Active Learning? Wij kunnen beter met z’n allen in de leer gaan bij deze mensen! Wat een power, wat een energie. Pas een jaar geleden hadden wij hen voor het eerst kennis laten maken met Active Learning en nu dit!

 

Aan het eind van de dag hielden we een teamvergadering; maar eerst hebben we nog met alle kinderen gezongen. Tijdens die vergadering discussieerden we in pairs over de effecten van Active Learning en werd de kracht van een sterk team nog eens door Mildren gedemonstreerd aan de hand van de “netwerk-oefening” met een bolletje wol.

Jazeker, een sterk team…. dankzij een heel sterke schoolleider. Alles wat wij in de workshops van vorig jaar hadden aangereikt had ergens een plek gevonden in deze school en zelfs zaken die we de afgelopen week hadden behandeld in de schooleiders-workshops hadden nu al hun uitwerking…

En dan die grootmoeder, lid van de PTA, haar tanden rolden ongeveer uit haar mond, ze sprak nauwelijks Engels, maar zij straalde kracht en energie uit; die weet heel veel ouders te mobiliseren voor de school… Ook op dat terrein was inmiddels heel veel gebeurd.

 

Hier is het zaad in vruchtbare aarde gevallen en het draagt honderdvoudig vrucht, dank zij een aantal prachtige mensen…

O nee: timemanagement is niet gelukt… maar misschien heb ik wel geleerd dat je dat ook in Nederland eens een beetje meer los moet kunnen laten!

 

“Hé Arie, werkt dat nou wat jullie daar in Uganda doen?”

 

Arie de Bruin

Loro (Uganda), 13 juli 2015

Geef een reactie