Bijlage 3 ‘Kindpresident’
In de column ‘Sterft de democratie met een zucht of knal?’ van Sjoerd de Jong in NRC van 15 september wordt het woord ’kind-president’ gebruikt om Trump aan te duiden, duidelijk bedoeld als een negatieve kwalificatie: Zoals Gavin Newsom van Californië die de kind-president tot razernij drijft met persiflages op diens sociale-mediagedrag.
Vervolgens werd dit woord in het radioprogramma Taalstaat van 20 september uitgeroepen tot het ‘woord van de week’.
Het is van belang dat wij het gebruik van het woord ‘kind’ kritisch bekijken. Hiertoe gaan we te rade bij Janusz Korczak. Hij ziet het kind als een volwaardig mens; het kind-zijn is geen mindere vorm van bestaan. Elk kind verdient respect, zoals ook elke volwassene dat verdient. Het kind-zijn is niet een domme of naïeve vorm van mens-zijn en volwassenen zijn niet per definitie verstandiger dan kinderen.
Maken kinderen soms domme fouten? Jazeker, maar dat doen volwassenen ook! En de domheid van volwassenen heeft helaas grotere consequenties dan die van kinderen. ‘Een kind versnoept het dubbeltje dat hij gekregen heeft om een schriftje te kopen, een volwassene vergokt in het casino zijn hele vermogen’, schrijft hij in zijn beroemdste boek Hoe houd je van een kind.
Hebben kinderen minder ervaring? Jazeker, kinderen hebben minder ervaring, vooral andere ervaring. Maar veel ervaringen kunnen het denken van volwassenen juist belemmeren in creatief denken.
Korczak schreef ook kinderboeken naast zijn vele pedagogische en medische publicaties. Zijn beroemdste kinderboek is ‘Koning Matthijsje”. Een kind van 11 jaar wordt koning nadat zijn vader is overleden. Hij heeft allerlei idealen, maar al snel trapt hij in dezelfde valkuilen als volwassenen en raakt verzeild in een oorlog. Niet omdat hij kind is, maar omdat hij zich laat leiden door zijn volwassen adviseurs. Matthijsje komt tot inkeer als hij verbannen wordt naar een vrijwel onbewoond eiland.
Korczak wil hier zeker niet mee zeggen dat de wereld snel beter zal worden als kinderen de macht zouden hebben, maar hij laat scherp zien dat volwassenen niet beter in staat zijn om de wereld een plek van vrede en recht te maken dan kinderen. Integendeel! Er is geen enkel kind dat een oorlog begonnen is, schrijft hij. In al zijn werk neemt Korczak kinderen volledig serieus als volwaardige mensen.
Niet een kind-president wordt tot razernij gedreven, maar een ontoerekeningsvatbare narcistische man.
arie de bruin, november 2025